ตั้งครรภ์เปลี่ยนเล็บอย่างไร: คู่มือดูแลและความปลอดภัยฉบับคุณแม่

การตั้งครรภ์ส่งผลให้ร่างกายเปลี่ยนแปลงทุกซอกทุกมุม รวมถึงเล็บมือเล็บเท้าที่อาจแข็งแรงขึ้น หรือกลับกลายเป็นบาง-หักง่าย มีจุดขาว หรือเล็บลอกออกจากฐานเล็บ มาทำความเข้าใจว่าเปลี่ยนเพราะอะไร และดูแลอย่างไรให้เล็บแข็งแรงตลอด 9 เดือน

ทำไมเล็บต้องเปลี่ยนเวลาท้อง

ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนและเอสโตรเจนที่พุ่งสูงไปกระตุ้นการสร้างเคราติน (โปรตีนของเล็บ) ทำให้เล็บโตเร็วขึ้น แต่บางคนกลับเจอเล็บเปราะ แตกลาม เพราะโครงสร้างเคราตินเปลี่ยนไป ซึ่งเป็นเรื่องปกติของร่างกายที่กำลังปรับตัวเลี้ยงลูกน้อยในท้อง

อาการทั่วไปที่เล็บมักเจอ

โตไวขึ้น
เล็บอาจยาวจนต้องตัดบ่อยกว่าเดิม เพราะเลือดไปเลี้ยงมากขึ้น ส่งผลให้เซลล์สร้างเล็บแบ่งตัวเร็ว
เปราะ-แตกง่าย
ฮอร์โมนอาจทำให้ชั้นเคราตินเรียงตัวไม่แน่น เล็บจึงบางลง ลอกเปลือก แตกที่ปลาย
จุดหรือแถบสีขาว (leukonychia)
เกิดจากการกระแทกเล็ก ๆ หรือการสร้างเคราตินสะดุด มักไม่เจ็บและหายได้เอง
เล็บลอกออกจากฐาน (onycholysis)
จะเห็นช่องว่างสีขาว-เหลืองใต้เล็บ เสี่ยงติดเชื้อราหรือแบคทีเรีย ควรสังเกตและรีบพบแพทย์ถ้าลอกมาก
เล็บหนาหรือเป็นสันแข็ง
เกิดจากเมทริกซ์ (แหล่งสร้างเล็บ) ทำงานผิดปกติเล็กน้อย มักกลับเป็นปกติหลังคลอด
เล็บขบ
เนื้อเยื่ออ่อนนุ่มลง บวมง่าย เล็บโตเร็ว ทำให้ขอบเล็บเจาะเข้าไปในเนื้อข้าง ๆ โดยเฉพาะที่เท้า

สารอาหารที่ช่วยเสริมเล็บ

บิโอติน (วิตามินบี 7) สำคัญมาก เพราะช่วยสร้างเคราตินให้แข็งแรง ได้จาก:

ไข่ ถั่ว
ธัญพืชไม่ขัดสี โอ๊ต
ผักใบเขียว บรอกโคลี
กล้วย

วิตามินเสริมฝากครรภ์มักมีบิโอตินอยู่แล้ว ไม่ควรกินเพิ่มเอง โดยเฉพาะยี่ห้อสำหรับคนท้องโดยเฉพาะ เพราะปริมาณสูงเกินไปอาจส่งผลเสียได้

วิธีดูเล็บประจำวันให้แข็งแรง

รักษาความสะอาดและแห้ง
เช็ดให้แห้งทุกครั้งหลังสัมผัสน้ำ โดยเฉพาะใต้เล็บ เพื่อลดเชื้อรา
ทามอยส์เจอไรเซอร์ก่อนนอน
ทาครีมบำรุงมือที่มีเชียร์บัตเตอร์ กลีเซอรีน หรือน้ำมันธรรมชาติ ลงบนเล็บและหนังรอบเล็บ ช่วยให้เล็บยืดหยุ่น ไม่แตก
สวมถุงยางทุกครั้งทำงานบ้าน
น้ำยาล้างจาน น้ำส้มควันไม้ ดินสวน ล้วนทำร้ายเล็บ ใส่ถุงยางเป็นบาร์เรียร์ป้องกัน
ดันหนังแทนการตัด
หลังอาบน้ำตอนหนังนุ่ม ใช้ไม้ดันหนังเบา ๆ อย่าตัดเด็ดขาด เพราะหนังคือแนวป้องกันเชื้อโรค
ตัด/ตะไบเล็บอย่างถูกวิธี
ใช้ตะไบเม็ดละเอียด ตะไบทิศทางเดียว ห้ามไป-มา เพราะจะฉีกเล็บในระดับจุลภาค เกิดการแตก
เลิกกัดเล็บ-แกะหนัง
นำเชื้อโรคเข้าสู่ปากและเล็บง่าย ช่วงท้องภูมิต้านต่ำลง ควรหยุดเพื่อความปลอดภัย
ระวังเล็บปลอม
ถ้าติดเจลหรืออะคริลิก สังเกตว่ามีสีเขียว ๆ ใต้เล็บหรือไม่ (เชื้อแบคทีเรีย) หลายคนจึงเลือกไว้เล็บธรรมชาติตลอดท้อง

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงหรือใช้ด้วยความระมัดระวัง

น้ำยาล้างเล็บแบบมีอะซีโตน
ทำให้เล็บแห้ง กลิ่นแรงอาจทำให้คลื่นไส้ ควรเลือกน้ำยาแบบปราศจากอะซีโตน และยาทาเล็บไร้ทูลูอีน
ฟอร์มาลดีไฮด์
พบในฮาร์ดเดนเนอร์บางยี่ห้อ มีงานวิจัยเชื่อมโยงกับภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ ควรเช็กส่วนประกอบให้ดี
พิทาเลต
สารรบกวนฮอร์โมน อยู่ในผลิตภัณฑ์บำรุงมือและเล็บบางชนิด ควรหลีกเลี่ยง
การติดเจล-อะคริลิก
ยังไม่มีหลักฐานชัดว่าอันตราย แต่ต้องใช้สารเคมี โดน UV อาจเกิดการระคายเคือง ถ้าจำเป็นควรใส่ถุงมือที่ตัดปลายนิ้วทิ้งเพื่อบังผิวหนัง และเลือกร้านที่ระบายอากาศดี
การระบายอากาศ
ทำเล็บที่บ้านหรือร้าน ควรเปิดหน้าต่าง เปิดพัดลม เพื่อลดความเข้มข้นของไอสารเคมี
ความสะอาดในร้าน
เครื่องมือร่วมกันเสี่ยงติดเชื้อ ควรพกอุปกรณ์ส่วนตัวไปเอง หรือถามให้ชัดว่าร้านฆ่าเชื้ออย่างไร

อาการไหนต้องพบแพทย์

ติดเชื้ออักเสบ
แดง บวม ร้อน มีหนอง ต้องรีบรักษา เพราะภูมิคุ้มกองท้องลดลง
เล็บลอกกว้างหรือเปลี่ยนสีผิดปกติ
เหลืองทั่วทั้งเล็บ หรือมีแถบดำ ควรปรึกษาตจว. เพื่อตรวจเชื้อรา สะเก็็ดเงิน หรือโรคอื่น
เล็บขบอักเสบรุนแรง
อย่าขุดเองเด็ดขาด แพทย์จะช่วยตัดเล็บตรงส่วนที่ขบ พร้อมให้ยา ปลอดภัยทั้งแม่และลูก

มองภาพรวม

ความเปลี่ยนแปลงของเล็บคือหลักฐานว่าร่างกายกำลังปรับตัวอย่างน่าอัศจรรย์เพื่อเลี้ยงลูกน้อย ไม่ว่าจะเล็บสวยแข็งแรงหรือเปราะน่ารำคาญ สิ่งเหล่านี้มักคืนสภาพหลังคลอปรีก-โพรเจสเตอโรนค่อย ๆ ลดลง บางคนอาจเจอช่วงเล็บหลังคลอดแห้ง-ร่วงบ้างเล็กน้อยเพราะร่างกายเร่งซ่อมแซมส่วนต่าง ๆ รักษาเล็บอย่างอ่อนโยน เลี่ยงสารรุนแรง ปรึกษาแพทย์เมื่อผิดปกติ เพียงเท่านี้คุณก็ดูแลจุดเล็ก ๆ นี้ได้อย่างมั่นใจ ท่ามกลางภารกิจใหญ่ที่กำลังจะได้พบหน้าลูกน้อยในอีกไม่นาน